CAD & Üretim

Çelik konstrüksiyonda kesim listesi, metraj ve fire hesabı

27 Ağustos 2026 · Zoprey ekibi · ← Tüm yazılar

Bir makine şasesi, bir platform, bir çatı makası… Çelik konstrüksiyon işlerinde tasarım biter bitmez aynı üç soru gelir: hangi profilden ne kadar keseceğiz, kaç boy malzeme alacağız ve ne kadar fire çıkacak? Bu rehber; kesim listesinin doğru hazırlanışını, metraj hesabını ve stok boyu optimizasyonunun mantığını anlatır — sonda elle sürecin ve otomasyonun dürüst bir karşılaştırması var.

Kesim listesi: atölyenin sözleşmesi

Kesim listesi, teknik ofis ile atölye arasındaki sözleşmedir. Testere başındaki usta modeli açmaz; listede ne yazıyorsa onu keser. Bu yüzden listedeki her satır şu bilgileri eksiksiz taşımalıdır:

• Profil tipi ve kesit: RHS 40x40x2, IPE 160, köşebent 50x50x5 gibi — karışıklığa yer bırakmayan adlandırma.
• Kesim boyu: Parçanın net boyu. Gönyeli parçalarda uzun kenar mı kısa kenar mı verildiği belirtilmeli.
• Kesim açıları ve tipi: Uç açıları 90° ise düz, değilse gönyeli (MITER) kesim. Testere ayarı buna göre yapılır.
• Adet: Montajdaki kopyalar ve aynalanmış parçalar dahil, gerçek toplam.

Tek satırdaki tek hata — atlanan bir kopya, yanlış okunan bir açı — tezgâhta, yani en pahalı yerde ortaya çıkar: malzeme kesilmiştir, geri dönüşü yoktur.

Metraj: boydan kilograma

Sipariş ve maliyet için boy yetmez; ağırlık gerekir. Her profilin standart tablolarda (DIN/EN/ISO) kg/m değeri vardır: toplam boy × kg/m = profil bazında toplam ağırlık. Metrajın profil tipi bazında ayrıştırılması iki iş görür:

• Tedarikçiden teklif alırken net bir malzeme listesi sunarsınız.
• Nakliye ve montaj planında toplam tonajı önceden bilirsiniz.

Kaç boy profil? Stok boyu optimizasyonu

Profiller atölyeye standart boylarda gelir (çoğunlukla 6 m, bazı kesitlerde 12 m). Soru şu: listedeki parçaları bu çubuklara nasıl dağıtırsanız en az çubukla ve en az fireyle çıkarsınız? Bu bilinen bir yerleştirme problemidir ve iki ayrıntı çok atlanır:

• Testere payı (kerf): Her kesim birkaç milimetre malzeme yer. Yüz kesimlik işte bu, göz ardı edilemeyecek bir boya dönüşür.
• Yerleşim sırası: Aynı parçalar farklı sırayla yerleştirildiğinde çubuk sayısı değişebilir. “Uzundan kısaya” her zaman en iyi sonucu vermez.

Elle yapılan hesap genellikle güvenli tarafta kalmak için fazladan boy sipariş eder; optimizasyon ise gerçek ihtiyacı verir: hangi çubuğa hangi parçalar, hangi sırayla — yani şerit testere için doğrudan uygulanabilir bir kesim planı. Bu hesabın baştan sona sayısal bir örneğini şerit testere fire hesabı yazısında adım adım işledik.

Fire tek şey değildir: üç katman

Kesim sonunda kalan uçların hepsi aynı değildir; iyi bir plan fireyi üçe ayırır:

• Hurda: Belirlediğiniz eşiğin (ör. 50 mm) altındaki uçlar — geri dönüşüme.
• Yararsız artık: Hurdadan uzun ama işe yaramayacak ara boylar.
• Kullanılabilir kalan: Belirli bir eşiğin (ör. 300 mm) üstündeki parçalar — bir sonraki işin kısa parçaları bunlardan kesilebilir.

Üçüncü katman çoğu atölyede kaybolur: kalanlar köşeye istiflenir, kaydı tutulmaz ve yeni işte yine tam boydan kesilir. Kullanılabilir kalanların profil tipiyle birlikte kaydını tutmak — basit bir tablo bile olsa — malzeme maliyetini görünür biçimde düşürür.

Elle süreç ve otomasyon: dürüst karşılaştırma

Küçük ve tek seferlik işte elle süreç yeterlidir: modelden boyları okur, listeyi Excel’de kurar, yerleşimi göz kararı yaparsınız. İş büyüdükçe üç maliyet birikir: liste çıkarma süresi, revizyonda her şeyin baştan yapılması ve gözden kaçan kopya/açı hataları.

Bu blogu yazan ekibin geliştirdiği Frame Organizer, tam bu noktada devreye girer: Autodesk Inventor (2023–2026) konstrüksiyonundaki profilleri — kopyalanmış ve aynalanmış parçalar dahil — otomatik okur; her parçanın boyunu ve kesim açılarını çıkarıp gönyeli/düz olarak işaretler, Excel kesim listesi, PDF rapor ve profil başına IGS dosyası üretir. Stok boyu ve testere payını girdiğinizde kesim planını, kaç boy profil gerektiğini ve fireyi hesaplar; kullanılabilir kalanları depoya yazar, sonraki işte eşleşen kalanı önerir. SolidWorks ve Solid Edge sürümleri geliştirme aşamasındadır. Dürüst not: ayda bir küçük konstrüksiyon çiziyorsanız Excel yeter; düzenli iş ve sık revizyon varsa 14 günlük ücretsiz denemeyle kendi montajınızda ölçün.

Özet kontrol listesi

• Kesim listesinde profil + boy + açı/kesim tipi + adet eksiksiz.
• Kopyalanmış ve aynalanmış parçalar adede dahil edildi.
• Metraj profil tipi bazında, kg/m ağırlıkla birlikte çıkarıldı.
• Yerleşim hesabında testere payı düşüldü.
• Sipariş, tahmini değil hesaplanmış boy sayısına dayanıyor.
• Kullanılabilir kalanların kaydı tutuluyor; yeni işte önce onlara bakılıyor.

Sac parçalarınız için benzer bir süreç rehberi de var: montajdan toplu DXF çıkarma ve kesime DXF hazırlama kontrol listesi.

Sık sorulan sorular

Blogdan diğer rehberler

• Sac metal açılımı (flat pattern) nedir? Büküm payı, K-faktörü ve DXF
• K-faktörü nedir, nasıl hesaplanır? Formüller ve işlenmiş örnekler
• CAD montajından toplu DXF çıkarma: elle yöntem ve otomasyon