CAD & Üretim
Şerit testere kesiminde fire hesabı: işlenmiş örnek
27 Ağustos 2026 · Zoprey ekibi · ← Tüm yazılar
Kesim listesi hazır, profil siparişi verilecek; soru hep aynı: kaç boy malzeme almalı, ne kadar fire çıkacak? Bu yazıda cevabı teoriyle değil, baştan sona işlenmiş tek bir sayısal örnekle veriyoruz: 6 metrelik stok boy, üç farklı parça boyu ve testere payı. Metrajın neden yanılttığını, yerleşimin boy sayısını nasıl değiştirdiğini ve artıkların nasıl değerlendirileceğini adım adım göreceksiniz.
Üç kavram: metraj, kerf, yerleşim
- Metraj: parça boylarının toplamı. Malzemenin yettiğini söyler; kaç boy gerektiğini söylemez.
- Testere payı (kerf): şerit testere ağzının her kesimde yediği genişlik — şerit kalınlığı + diş açılımı, tipik 1-3 mm. Bu örnekte 2 mm alacağız. Çubuğun ezik/boyalı ucunu almak için yapılan baş alma kesimi (5-10 mm) de varsa hesaba katılır.
- Yerleşim: hangi parçanın hangi çubuktan, hangi sırayla kesileceği. Boy sayısını ve fireyi asıl belirleyen budur.
Örnek iş: 6 m stok, RHS 40x40x2
Kesim listesi şu olsun (tek profil tipi, kerf 2 mm, stok boyu 6000 mm):
| Parça boyu | Adet | Toplam |
|---|---|---|
| 2050 mm | 10 | 20 500 mm |
| 1200 mm | 4 | 4 800 mm |
| 400 mm | 6 | 2 400 mm |
| Metraj | 27 700 mm |
Adım 1 — Metraj yanılgısı
Önce herkesin yaptığı hesap: 27 700 / 6000 = 4,62 → “5 boy yeter”. Peki ama sığar mı? Sadece 2050’lik parçalara bakalım: 20 500 / 6000 = 3,42, yani metraja göre 2050’likler “4 boydan” çıkmalı.
Oysa 6000 mm’lik çubuğa 2050’lik parçadan en fazla 2 tane sığar: 2 × 2050 + 2 × 2 (kerf) = 4104 mm; kalan 1896 mm, üçüncü 2050’ye yetmez. 10 parça / çubuk başına 2 = 5 boy — metrajın dediği 4 değil. Elinizde yalnız bu parça olsaydı her çubukta 1896 mm artık kalır, toplam 5 × 1896 = 9480 mm ile firenin oranı %32’ye dayanırdı. Metraj hesabı malzemeyi böler; yerleşim hesabı parçayı çubuğa sığdırır. Fark budur.
Adım 2 — Yerleşim: artıkları kısa parçalarla doldurmak
Neyse ki listede 1200 ve 400’lük parçalar da var; 2050’lerin bıraktığı 1896’lık artıklara yerleşebilirler. Kerf dahil bir yerleşim planı:
| Çubuk | Kesilen parçalar | Kullanılan (kerf dahil) | Kalan |
|---|---|---|---|
| 1-4 (dört çubuk) | 2050 + 2050 + 1200 + 400 | 5700 + 4×2 = 5708 mm | 292 mm |
| 5 | 2050 + 2050 + 400 + 400 | 4900 + 4×2 = 4908 mm | 1092 mm |
Sağlama: 2050’liklerden 4×2 + 2 = 10 ✓, 1200’lüklerden 4 ✓, 400’lüklerden 4 + 2 = 6 ✓. Bütün liste 5 boydan çıktı — üstelik 2050’likler tek başına da 5 boy istiyordu; kısa parçalar ilave boy açtırmadan artıklara yerleşti. Yerleşim sırası önemsiz bir ayrıntı değildir: aynı listeyi kötü sırayla keserseniz (örneğin kısa parçaları önce tam boylardan alırsanız) 6. çubuğu açmak zorunda kalabilirsiniz.
Adım 3 — Fire dökümü
5 çubuk = 30 000 mm malzemenin nereye gittiğine bakalım:
- Parçalar: 27 700 mm (%92,3)
- Testere payı: 20 kesim × 2 mm = 40 mm (%0,1)
- Çubuk 1-4 artıkları: 4 × 292 = 1168 mm — 300 mm altı, yararsız artık/hurda (%3,9)
- Çubuk 5 artığı: 1092 mm — kullanılabilir kalan, depoya yazılır (%3,6)
1092’lik kalanı depoya yazarsanız gerçek kayıp 1168 + 40 = 1208 mm, yani %4. Aynı işi yerleşim düşünmeden yapan bir atölye ise hem fazladan boy sipariş eder hem de kullanılabilir kalanı köşede unutur. Bir de ölçek etkisi var: bu işte kerf toplamı 40 mm gibi masum görünüyor; 500 kesimlik bir projede aynı 2 mm, tam 1 metre malzeme demektir. Kerf’i hesaba katmayan plan, son parçayı kesemeyen plandır.
Artık boy değerlendirmesi: iki eşik kuralı
Kesim sonunda kalan her ucu aynı kefeye koymayın; konstrüksiyonda kesim listesi ve fire rehberinde ayrıntılı anlattığımız üç katman burada da geçerlidir. Pratik kural iki eşiktir: kısa eşik (ör. 50 mm) altı hurdaya, kullanılabilir eşik (ör. 300 mm) üstü profil tipiyle birlikte depo kaydına. Bir sonraki işin 400’lük parçalarını tam boydan değil, depodaki 1092’lik kalandan kesmek — firenin gerçekten azaldığı an tam olarak budur.
Bu hesabı her iş için elle yapmak zorunda değilsiniz
Üç parça boyuyla bile yerleşim hesabı dikkat istedi; gerçek konstrüksiyon işlerinde onlarca farklı boy, gönyeli kesimler ve birden çok profil tipi vardır. Frame Organizer, Inventor, SolidWorks ve Solid Edge konstrüksiyonundaki profilleri okuyup kesim listesini kendisi çıkarır; stok boyunu ve testere payını girdiğinizde kesim planını, gereken boy sayısını ve fireyi hesaplar, kullanılabilir kalanları depoya yazar ve sonraki işte eşleşen kalanı önerir. Bu yazıdaki adımların tamamı — metraj, yerleşim, kerf, artık yönetimi — tek işlemde çıkar.
Özet
- Metraj malzemenin yettiğini söyler; kaç boy gerektiğini yerleşim söyler.
- Her kesimde testere payını (tipik 1-3 mm; kendi şeridinizden ölçün) düşün.
- Uzun parçaları yerleştirip artıkları kısa parçalarla doldurun; sıra boy sayısını değiştirir.
- İki eşik belirleyin: altı hurda, üstü depoya yazılan kullanılabilir kalan.
- Siparişi metraja değil, kerf dahil kesim planına dayandırın.
Sık sorulan sorular
Testere payı (kerf) tam olarak nedir, ne kadar alınmalı?
Kerf, testere ağzının her kesimde yediği malzeme genişliğidir; şerit testerede şerit kalınlığı + diş açılımı (set) kadar olur ve tipik olarak 1-3 mm aralığındadır. Doğru değer kendi şeridinizden ölçülür: bir kesim yapın, parça boylarının toplamı ile başlangıç boyu arasındaki farka bakın. Yerleşim hesabında her kesim için bu değer düşülmelidir.
Metraj hesabı neden yanlış boy sayısı verebiliyor?
Metraj (toplam boy / stok boyu) sadece malzemenin yettiğini söyler; parçaların stok boyuna gerçekten sığıp sığmadığını söylemez. Parça boyları stok boyuna tam bölünmüyorsa her çubukta kullanılamayan bir artık kalır ve gerçek ihtiyaç metrajın verdiğinden fazla çıkar. Bu yüzden sipariş, metraja değil yerleşim (kesim planı) hesabına dayanmalıdır.
Artık boyu ne zaman hurda saymalıyım, ne zaman depoya yazmalıyım?
İki eşik belirleyin: altı hurda olan bir kısa eşik (ör. 50 mm) ve üstü depoya yazılacak bir kullanılabilir eşik (ör. 300 mm). İkisinin arasında kalan boylar yararsız artıktır. Kullanılabilir kalanları profil tipiyle birlikte kaydederseniz, bir sonraki işin kısa parçalarını tam boy açmadan bu kalanlardan kesebilirsiniz.
Bu hesabı elle mi yapmalıyım, yazılımla mı?
Birkaç parçalık tek seferlik işte elle yerleşim yeterlidir. Parça çeşidi ve adet arttıkça olası yerleşim sayısı hızla büyür; elle bulunan çözüm genellikle fazladan boy sipariş ettirir. Kesim planı yazılımları parça listesini, stok boyunu ve kerf değerini alıp en az fireli yerleşimi, gereken boy sayısını ve depoya yazılacak kalanları otomatik çıkarır.
Blogdan diğer rehberler